Latijns-Amerika in Beweging

zaterdag, 21 april 2012 0:00

‘Het onlogische aan de mens is fascinerend’

Interview met Paloma Aguilera Valdebenito, schrijfster en regisseuse van ‘Entre Nosotros’

Simon Rasing (Noticias)

De debuutfilm van Paloma Aguilera Valdebenito, 'Entre Nosotros' laat zien wat afscheid nemen doet met mensen. De televisiefilm ging op het Nederlands Film Festival in Premiere. Familie en vrienden zijn samen. De wijn vloeit rijkelijk en er wordt volop gelachen. Maar dan pakt Leandro zijn gitaar en begint te zingen. Een emotioneel lied waar iedereen stil van wordt. Even staat men weer stil bij de reden van het feest: een afscheid. Het is een snapshot uit de debuutfilm van Paloma Aguilera Valdebenito, ‘Entre Nosotros’, die op het Nederlands Film Festival (NFF) in première ging en nu op het LAFF draait.

De televisiefilm van vijftig minuten speelt zich volledig af in een kleine Amsterdamse huurwoning. Hier neemt een groep vrienden en familieleden van Zuid-Amerikaanse afkomst afscheid van Diego en zijn zoontje Sebas, die na een vakantie in Nederland teruggaan naar Chili. Diego logeerde bij zijn broer Pablo die vanwege de dictatuur in de jaren ´70 naar Nederland vluchtte. In de film laat Aguilera Valdebenito zien wat afscheid nemen doet met mensen. Als dochter van een Chileense vader en Nederlandse moeder kent zij deze situatie goed.

Waarom speelt de film zich af in een kleine ruimte?
Familie is een van de belangrijkste thema's in mijn werk. De onderlinge relaties tussen familieleden intrigeert me, en dan met name alles wat onuitgesproken blijft. Of het nu irritaties of verlangens zijn. In een kleine ruimte kun je hier extra op inzoomen. Ik wilde een platform creëren waarin ik de verschillende personages kon uitdiepen. Niet alleen in de concrete dingen die gezegd worden, maar juist ook de ruis er omheen. De lange gesprekken die eigenlijk nergens over gaan maar waarin je ondertussen wel ziet wat er tussen mensen gebeurt.

Waarom werd het platform een afscheidsfeest?
Een afscheidsfeest is een punt waarop een situatie of een fase zal veranderen. Het is een raar moment, waar iedereen anders mee omgaat en waarbij emoties vaak erg heftig zijn. Maar het gaat allemaal zo snel dat je helemaal geen tijd hebt om iemand nog even goed vast te pakken. Het weggaan is op dat moment enorm intens en lijkt het allerbelangrijkste dat er is. Maar twee weken later is alles weer normaal. Je mist elkaar wel, maar gaat weer door met je gewone leven.

Daarnaast borrelen er tijdens zo’n feest vaak veel weggestopte emoties op, maar is er eigenlijk geen tijd meer voor. Dat beklemmende gevoel doet iets met mensen. Iemand wordt bijvoorbeeld boos in plaats van verdrietig. De mens is wat dat betreft zo onlogisch. Je wilt eigenlijk zeggen: ‘Ik wil je niet meer kwijt’ en ‘ik houd van je’, maar in plaats daarvan ontstaat er ruzie over iets onbelangrijks. Die tegenstrijdigheid fascineert me.

Zoals de ruzie in de film tussen Pablo en Diego?
Ja, ook tussen hen speelt er van alles dat nog onuitgesproken is. Het is een belangrijke ruzie voor hen. Op persoonlijk, maar ook op politiek vlak. De dictaturen in Latijns Amerika hebben wat dat betreft vele families verscheurd doordat familieleden ineens lijnrecht tegenover elkaar kwamen te staan. Die verscheurdheid wilde ik laten zien.

Uit de ruzie blijkt ook het onbegrepen gevoel dat veel migranten hebben. Je leeft in een nieuw land, maar voelt je nog erg betrokken bij waar je geboren bent. Achtergebleven mensen behandelen je echter alsof je geen deel meer uitmaakt van deze samenleving. Alsof je niet meer het recht hebt om er iets van te vinden, of je bijvoorbeeld Chileen te voelen.

Wat wil je aan de kijker meegeven met deze film?
Ik ben niet heel moralistisch, zo van, dit is de boodschap. Mijn doel is om de kijker getuige te laten zijn van een gebeurtenis in het leven van deze familie/vriendengroep. Daarom kies ik ook voor een abrupt einde dat symbool staat voor de hele vertelling. Daar werk je naartoe en dan is het ook klaar. Afscheid. Heel erg het moment. De situatie is misschien heel specifiek, maar ik geloof dat iedereen op zijn eigen manier iets in de film kan vinden. Vooral omdat afscheid nemen zo’n universele pijn is.

Als Chileens Nederlandse filmmaakster wilde ik graag iets doen met de Zuid-Amerikaanse gemeenschap die hier al jaren woont. Daar wordt in Nederlandse films nog vrij weinig mee gedaan. Dit tekort zie je ook in de media, bijvoorbeeld met de leider van de studentenbeweging, Camila Vallejo, en de studentenprotesten. Daar hoor je heel weinig over, lang niet zoveel als je zou verwachten. Het is wel grappig, iemand had de film gezien en zei: ‘Oh, ik dacht dat het goed ging in Chili’. Het is dus helemaal niet duidelijk wat zich daar afspeelt. Toch wilde ik niet iets uitleggen aan het publiek. Dan krijg je zo’n uitleggerige film en daar houd ik niet van. Hopelijk maakt de film de kijker nieuwsgierig genoeg zodat zij thuis meer informatie over de politieke situatie in Latijns-Amerika op zullen zoeken.

´Entre Nosotros´ is een coproductie van IJswater Films en de NTR/VARA/VPRO en kwam tot stand i.h.k.v. van het One Night Stand Tv-project, wat gericht is op jonge makers.

De film was te zien op 20 januari 2012 jl. bij de NTR en draait nog op het LAFF op de volgende dagen:
zondag 22 april 2012, 12:30 uur, Louis Hartloopercomplex
woensdag 25 april, 22:00 uur, Louis Hartloopercomplex

Dit artikel verscheen eerder op 31 oktober 2011.

Reageer