Latijns-Amerika in Beweging

Blog

Medellin: stad in transformatie

Medellin: stad in transformatie

Ik ben Letty Reimerink (1964) en onder meer werkzaam als communicatieadviseur in stedelijke ontwikkelingsprojecten.

Voor mijn Master in Latin America Studies ben ik drie maanden in Medellin om onderzoek te doen naar de elektrische roltrap die een aantal wijken in het armste stadsdeel Comuna 13 verbindt met de stad. Ik wil weten in hoeverre de bewoners in de wijk nu daadwerkelijk van deze nieuwe vorm van openbaar vervoer profiteren.

Tijdens mijn verblijf hier blog ik over de ontwikkeling van Medellin van de afgelopen jaren en natuurlijk over alle interessante dingen die ik tijdens mijn onderzoek tegenkom.

Blogging sinds: 25 april 2014
woensdag, 11 juni 2014 6:42

Armoede bestrijden is als Don Quichot in zijn strijd tegen windmolens

In de jaren ’80 en ’90 prijkte Medellin steevast bovenaan de lijst van meest gewelddadige steden ter wereld. De indrukwekkende transformatie die de stad sindsdien heeft ondergaan is te danken aan een aantal opeenvolgende visionaire burgemeesters en de diepe zakken van het lokale publieke nutsbedrijf, die standaard 30% van haar gigantische winst terug moet storten in de gemeentekas.  Daarmee wordt geïnvesteerd in Integrale Stedelijke Projecten, bestaande uit onder meer investeringen in publieke ruimten, bibliotheken, scholen en ondersteuning van kleine bedrijven. Die aanpak kreeg naam als ‘sociaal urbanisme’.

Echter, ondanks alle ingrepen, blijft de armoede op hetzelfde niveau en treft driekwart van de bevolking. De informele economie is nog steeds groter dan de formele economie. En ondanks gestage economische groei zijn er voor de armen nog steeds weinig kansen op de arbeidsmarkt. De vraag die dus gesteld kan worden is: wat is de werkelijke waarde van dit sociaal urbanisme als het gaat om het aanpakken van de fundamentele problemen van de stad?

Aantal illegalen blijft maar groeien
De grootste criticasters zijn van mening dat het sociaal urbanisme vooral een effectief middel is gebleken om Medellin en de verantwoordelijke burgemeesters internationaal op de kaart te zetten. Het heeft echter geen druppel bijgedragen aan het bestrijden van de ongelijkheid,. De meer gematigde critici hebben lof voor de symbolische waarde van de ingrepen, die zeker niet onderschat moet worden. Zij wijzen erop dat Medellin nu eenmaal kampt met een probleem van ongekende omvang, namelijk de dagelijkse toestroom van mensen van het platteland, die zich illegaal aan de randen van de stad vestigen. Zij zijn nog steeds op de vlucht voor het geweld en hopen in de stad een betere en veiligere toekomst te kunnen opbouwen. De strijd tegen deze aanwas is als Don Quichot die tegen zijn windmolens vecht en kansloos verliest. De gemeente heeft een denkbeeldige grens om de stad heen getrokken. Daarbuiten houdt de stad op en mogen mensen zich alleen in lagere dichtheden vestigen. Alleen blijkt de werkelijkheid zich niet aan dit soort regels te houden.  En hoewel de relatieve groei afneemt, stijgt de toestroom nog steeds in absolute aantallen.

Waarom niet gewoon alle illegalen legaliseren? Ik vraag het aan professor Luis Fernando Gonzalez van de Universidad Nacional in Medellin. Hij is historicus en architect. “Het is een zeer complex vraagstuk en geen politicus wil zijn vingers eraan branden”, zegt Gonzalez. “We hebben in Colombia bepaalde wetten, waarin is vastgelegd hoe we omgaan met de zogenaamde desplazados, maar daarin ligt wel een zekere stigmatisering op de loer. Tegenwoordig hebben we ook te maken met het fenomeen dat mensen zichzelf voordoen als slachtoffers in de hoop zo van de sociale programma’s die Medellin biedt, te kunnen profiteren. Iedereen legaliseren zou gelijk staan aan het plegen van harakiri. Er zouden nog meer mensen komen die het systeem zouden ondermijnen, dus politici houden zich verre van dit onderwerp”, aldus Gonzalez. Tegelijkertijd is er sprake van een soort schijnwerkelijkheid, want de meerderheid van de illegalen heeft wel toegang tot publieke diensten als water en elektra. Vaak is dit in de praktijk een eerste stap naar een legale status.

Geen wonderen
Wat is er dan wél nodig om het verschil te maken in de stad? Luis Fernando Gonzalez ontkent niet dat sommige gerealiseerde projecten indrukwekkend zijn, maar ze hebben niet de essentie van de stad veranderd. Gonzalez: “Neem de roltrap. Een prachtig project, maar zelfs als hij uit goud was, zou dat de stad nog steeds niet wezenlijk veranderen. Wat echt nodig is, is een compleet ander model voor de stad. Het gaat erom om daadwerkelijk meer inclusie te creëren en de welvaart eerlijker te verdelen. Dat betekent dat we de burgers niet alleen moeten betrekken bij de uitvoering van onze projecten, maar bij de onderliggende discussie over welke transformaties de stad zou moeten ondergaan.”

Alejandro Echeverri, directeur van studie- en adviescentrum Urbam Eafit, werkte onder burgemeester Fajardo aan de vormgeving en uitvoering van de stedelijke transformatie. Hij wordt gezien als een van de grondleggers van het sociaal urbanisme. Echeverri is het gedeeltelijk eens met de bewering dat de impact van het sociaal urbanisme grotendeels symbolisch is. Zijn verweer: “Je kunt niet verwachten binnen vier of vijf jaar een situatie die al bijna tachtig jaar bestaat te veranderen. Dat was ook nooit onze ambitie. Wij richtten ons op kleine veranderingen op de korte termijn. En er zijn wel degelijk verandering waar te nemen. Er zijn bijvoorbeeld aanwijzingen dat er in sommige gebieden wel degelijk sprake is van een verhoogde economische activiteit, zelfs al is de verandering klein. De uitdaging is om op dit lokale niveau door te pakken, de successen te vermenigvuldigen en met andere projecten te verbinden. Dat zou weleens het begin kunnen zijn van een veel grotere transformatie en, in mijn optiek, veel effectiever dan opnieuw bij nul te beginnen.”

Iedereen is het erover eens dat Medellin nog enorme uitdagingen voor de boeg heeft. Uitdagingen zo overweldigend als de windmolens waar Don Quichot tegen vocht. De vraag is alleen: is Medellin op de goede weg of moet het roer radicaal om?

Reageer

  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Toegelaten HTML-tags: <a> <em> <i> <strong> <b> <cite> <blockquote> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd> <h2> <h3> <h4> <hr>
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.

Meer informatie over formaatmogelijkheden

By submitting this form, you accept the Mollom privacy policy.

Reacties