Latijns-Amerika in Beweging

Milieu

zondag, 17 april 2016 18:08

Een Colosa-le ramp?

Colombiaans departement zegt ‘Nee’ tegen goudmijnbouw

"Ya van 20 defensores asesinados en 2016". Colombia verandert in het gevaarlijkste land ter wereld om de mensenrechten te verdedigen, lees ik online. Het is de dag dat Renzo en Robinson terug naar hun thuisland Colombia vliegen.

Renzo verbleef de afgelopen twee weken in mijn huis. Als we een week eerder van mijn huis onderweg zijn naar een rebellenontbijt waar hij zijn verhaal zal doen, komen we langs een standbeeld van een engel met een gasmasker op. "Fascinerend en veelzeggend", knikt Renzo en hij neemt er een foto van met zijn smartphone. Renzo Alexander García Parra is professor bioloog en lid van het Comité Ambiental En Defensa De La Vida. Hij is in Gent voor mijn werk bij de Belgische organisatie CATAPA om hier te getuigen over La Colosa, een gepland open-pit mijnbouwproject in zijn regio.

Net als Renzo, voert Robinson Arley Mejia Alonso van COSAJUCA, een sociaal-ecologisch jeugdcollectief, actie tegen de toxische ramp in spé. Hij legt me uit dat Cajamarca, de stad waar hij vandaan komt, heel conservatief is. “In het begin droeg ik bijvoorbeeld een pet om mijn kapsel te verbergen” en gaat met zijn handen door zijn lange opgeschoren haar, “...maar nu zie je langzaam aan jongens op het veld werken met hetzelfde kapsel”. Hij speelt in een punkbandje en het is een doodgewone jongen met trendy haar zoals zovelen van mijn leeftijd.

La Colosa goudmijnproject

La Colosa is de naam van het geplande mijnbouwproject in Cajamarca dat grotendeels wordt beheerd door het Zuid-Afrikaanse bedrijf Anglo Gold Ashanti. Volgens ruwe schattingen zou er 680.000 kilogram aan goud in de grond zitten. Als de Zuid-Afrikanen het gebied mogen exploiteren dan zou het de grootste open pit goudmijn van de Noordelijke Andes worden en de derde grootste in Latijns-Amerika na Yanacocha in Peru en La Escondida in Chili.

Sinds 2009 hebben burgers en sociale bewegingen op verschillende manieren geprotesteerd tegen de komst van de mijn. Robinson legt uit: “Ik verdedig het leven, het water en ons territorium omdat het een ethische verplichting is die ik heb. Hier komt niemand om van de honger, water is er in overvloed en we leven in een landschap dat uit een fantasieverhaal lijkt getrokken. Ik sta niet toe dat we van de landbouw provisiekast van Colombia naar een vervuilende open-pit mijn gaan. De controle van legale en illegale gewapende groepen is verslechterd tot op het punt dat een Cajamarcuno niet meer rustig kan leven als voorheen”.

Renzo legt uit dat alles wat hij en Robinson doen, bedoeld is om de toekomstige generaties te geven wat zij hebben gekregen. “Het idee is hierbij niet om Che Guevara’s op te voeden, maar we werken samen met boerengemeenschappen en leggen aan hen die de gevolgen van mijnbouw nog niet begrijpen, uit wat de gigantische impact van zo’n project in onze achtertuin zal betekenen”.

De bedachtzame activist

De weg van het verzet heeft het leven van beide mannen substantieel veranderd. “Ik kan niet meer na acht uur 's avonds over straat vanwege de vele bedreigingen” legt Robinson uit. “De dood van mijn compañeros, mijn maten, is de afgelopen jaren een harde klap geweest. Wij verliezen om datgene wat wij aan het doen zijn. Iets wat ik niet kan uitleggen, maar het veroorzaakt een shock in de meest intieme sfeer van een persoon”. Het overlijden van zijn vrienden gebeurde onder bijzondere omstandigheden en onderzoeken wijzen erop dat hun dood niets te maken zou hebben met hun werk of het La Colosa project. Voor Robinson zijn dingen nog niet duidelijk en hij heeft veel twijfels bij wat er gebeurd is.

Gedurende de twee weken dat Renzo en Robinson in België zijn, luister ik naar verschillende presentaties die ze geven voor hogescholen en universiteiten. Steeds valt me op hoe ze een technisch verhaal houden, maar écht persoonlijk worden ze naar mijn idee niet. Het zijn inderdaad niet zozeer revolutionaire Che Guevara’s, maar eerder bedachtzame academici.

Als we op 3 maart horen dat de beroemde Hondurese milieuactivist Berta Cáceres is vermoord, begint Renzo zijn praatje tijdens het rebellenontbijt uitzonderlijk met de volgende woorden: “Berta was realistisch over de risico’s die ze liep, maar ze voelde zich verplicht om door te vechten en moedigde anderen aan hetzelfde te doen”. Waar we normaal een minuut stilte houden als iemand ons verlaat, vraagt Renzo te klappen, zo hard als we kunnen, om het leven en de strijd te vieren. Het applaus klinkt oorverdovend luid en het gebaar komt bij mij hard binnen. Ik voel ineens waar ze het over - en niet over- hebben. Als milieuactivist krijg je behoorlijk wat te slikken. Een nuchtere en analyserende - en daarmee misschien wat ingetogen- reactie hoort bij de uitrusting, net als een dosis optimisme en strijdlust.

Mijnbouw of geen mijnbouw, dat is de vraag

De herverdeling van grond speelt een sleutelrol in de opbouw van vrede in Colombia. Het beleid van de overheid, met de ontwikkeling van grootschalige mijnbouwprojecten, leidt tot tal van nieuwe conflicten op het Colombiaanse platteland met zowel binnenlandse als buitenlandse bedrijven. Inheemse, Afro-Colombiaanse en boerengemeenschappen vragen de overheid een waardig leven op hun eigen grondgebied, waarbij ze zelf mee beslissen over het ontwikkelingsmodel. Er is nood aan verandering en tegelijkertijd is er bitter weinig veranderd. President Santos schuift de mijnbouw als een van de ‘vier locomotieven’ voor economische groei voor. Deze mijnbouwpolitiek leidt ertoe dat grote multinationals steeds makkelijker aan de tot nu toe verplichte (milieu)licenties kunnen komen.

Renzo komt uit Ibagué en Robinson uit Cajamarca. In het voorjaar organiseren beide steden een lokaal referendum in de hoop het project verder te vertragen en uiteindelijk tegen te houden. “We zijn op en moment aanbeland waarop het duidelijk tijd is dat we de wereld moeten veranderen als we ermee verder willen. We beginnen gewoon toevallig met Cajamarca”.

Reageer

  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Toegelaten HTML-tags: <a> <em> <i> <strong> <b> <cite> <blockquote> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd> <h2> <h3> <h4> <hr>
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.

Meer informatie over formaatmogelijkheden

By submitting this form, you accept the Mollom privacy policy.