Latijns-Amerika in Beweging

Migratie

woensdag, 19 maart 2014 18:49

Geen feminisme maar inspirerende vrouwen

Door: Anna Ensing

Of ik mezelf als feministe zie?” Tieneke weet niet meteen wat ze moet antwoorden. “Dat ligt eraan wat feminisme precies inhoudt.” Het is zaterdag 8 maart en Tieneke is met ruim 100 andere migrantenvrouwen bij het Wereldhuis in Amsterdam voor de viering van Internationale Vrouwendag.

De Vrouwendag dankt haar oorsprong aan een staking van arbeidsters in de textielindustrie op 8 maart 1917 in Sint Petersburg. In Nederland en andere westerse landen is de viering ervan vooral sinds de tweede feministische golf in de jaren ‘70 populair. Op deze dag vragen vrouwen wereldwijd aandacht voor thema’s als economische zelfstandigheid, armoede en seksueel geweld.

Hier was afgelopen zaterdag volop aandacht voor in het Wereldhuis, een centrum voor ongedocumenteerde migranten. Op de ruime zolder aan de Nieuwe Keizersgracht speelden aan één kant de kinderen, terwijl aan de andere kant hun moeders in gesprek gingen met actieve vrouwen en vrijwilligers van ondersteunende organisaties. De aanwezigen waren bijna allemaal migrantenvrouwen uit Latijns-Amerika. Zijn dit de nieuwe feministes of heeft internationale vrouwendag voor hen een andere relevantie?

Strijd om erkenning

De Colombiaanse Cristina Reyna, die sinds 7 jaar in Nederland woont, faciliteert de dag. “De vrouwen die migreren om economische redenen en hun familie in hun geboorteland achterlaten, vormen een kwetsbare groep”, vertelt Reyna . “Ze doen in Nederland werk waarvoor ze slechte betaling, en weinig erkenning krijgen. Met hun inkomen voorzien ze de familie in het dagelijks levensoverhoud Hun mannen moeten zich soms schikken in een nieuwe rol waarin zij niet de kostwinner zijn. Dit leidt tot veranderende patronen binnen het gezin, en niet zelden tot conflicten tussen gezinsleden.” Ze toont hiermee aan dat migratie en gender, hoofdthema’s van de dag, met elkaar te maken hebben en elkaar beïnvloeden.

Cristina en Fabiola Morales, die de viering op 8 maart organiseerden, willen de aanwezige vrouwen een positief perspectief meegeven. “Veel vrouwen denken dat het hier in Nederland niet gaat lukken. Door de aanwezigheid van inspirerende vrouwen, die eigen projecten opzetten, met een goede carrière, die voor zichzelf opkomen, laten we zien wat wél kan.”

Francia Galeano is één van de inspirerende spreeksters. Ze heeft samen met andere huishoudelijk werkers en werksters uit Latijns-Amerika de organisatie Otradela opgericht. Hoewel het merendeel van hun groep geen geldige papieren in Nederland heeft, zijn ze inmiddels georganiseerd binnen FNV Bondgenoten. “Dat is de grootste vakbond van Nederland”, zegt Francia trots. Ze vertelt aanwezigen over hun strijd om erkenning en legalisering van hun werk.

Geen sekssymbolen

Voor Francia is 8 maart belangrijk. “Vrouwen moeten een plek hebben in de samenleving. Ze moeten gezien worden want vrouwen vormen de kern van elke familie.” Dat geldt volgens haar voor alle vrouwen, niet alleen Latijns-Amerikaanse.

Francia beschouwt Vrouwendag als een vrolijke dag, want over het algemeen ziet zij de nodige erkenning van vrouwen in de Nederlandse samenleving terug. Toch moet er volgens haar ook nog genoeg veranderen. “Het belangrijkste is dat vrouwen gezien worden als personen, en niet als sekssymbolen die last hebben van seksueel misbruik.” De Colombiaanse vrouw is actief en strijdvaardig, maar beschouwt zichzelf niet als feministe. “Ik versta onder feminisme de opvatting dat vrouwen beter of meer waard zijn dan mannen, en daar ben ik het niet mee eens. Wij werken met vrouwen én mannen, en voor mij zijn zij gelijk aan elkaar.”

Het feminisme heeft een stigma, legt Cristina Reyna uit. Ze heeft veel met migrantenvrouwen gewerkt en merkt dat de meeste vrouwen zich niet met feministen identificeren. “Het woord zegt ze weinig of ze associëren het met een politieke agenda. En daar houden ze niet van.”

Naast Otradela spreken vrouwen over steun bij geweld tegen vrouwen, het recht op medische zorg, en juridische ondersteuning. Nederlands, Engels en Spaans; veel vrouwen spreken het door elkaar. De paar aanwezige mannen houden zich grotendeels op de achtergrond. Irene Marti, die als vrijwilliger namens het Wereldhuis de vrouwendag organiseerde, is toch blij met hun komst. Er zijn immers meer mannen dan bij de viering vorig jaar, toen deze organisaties voor het eerst samen Vrouwendag organiseerden.

De wijsheid om te protesteren

Tijdens de workshop over inspirerende vrouwen vraagt Toos Beentjes van Casa Migrante alle deelneemsters welke vrouw haar geïnspireerd heeft. Zelf is de pastor, die al jaren met migranten werkt, geïnspireerd door Sor Juana Inéz de la Cruz, een Mexicaanse non uit de 17de eeuw. Deze hoogbegaafde vrouw besloot in het klooster te treden om te ontkomen aan ‘de gevangenis van het huwelijk’ en om te kunnen studeren. Toos Beentjes laat hiermee zien dat er altijd al vrouwen zijn geweest die “tegendraads waren en de wijsheid hadden om te protesteren”. Zij is een feministe uit de 17de eeuw, aldus Toos.

Tieneke, in Nederland geboren uit Surinaamse ouders, vertelt dat ze geïnspireerd is door Sophie Redmondt. Haar inspiratiebron was in 1935 de eerste Creoolse vrouw die, ondanks alle discriminatie, als arts afstudeerde in Paramaribo.

Internationale vrouwendag is voor Tieneke een belangrijke dag omdat ze bij het Wereldhuis kan praten met andere vrouwen, ook uit verschillende culturen. En omdat er gewerkt wordt aan meer rechten voor vrouwen. Na enig gepeins besluit Tieneke dat zij het wel eens is met het feminisme: “Ik ben het er mee eens omdat ik het goed vind dat vrouwen voor zichzelf opkomen. Vrouwen zijn lange tijd in een hoek gedrukt en nu komen ze daar steeds meer uit. Ze werken buitenshuis en staan meer op de voorgrond. Dat vind ik mooi.”

Reageer

  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Toegelaten HTML-tags: <a> <em> <i> <strong> <b> <cite> <blockquote> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd> <h2> <h3> <h4> <hr>
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.

Meer informatie over formaatmogelijkheden

By submitting this form, you accept the Mollom privacy policy.