Latijns-Amerika in Beweging

Media

donderdag, 30 april 2015 16:18

Mexicoleaks - transparantie als wapen

Zowi Milanovi

Op 10 maart jongstleden werd Mexicoleaks opgericht: een website voor klokkenluiders, waarbij deze de problemen van corruptie kunnen doorsluizen naar de media, zonder daarbij ontslag, intimidatie of erger te hoeven vrezen.

De website is een initiatief van de in Amsterdam gezetelde Free Press Unlimited, samen met enkele nieuwsmediums in Mexico. Het is gebaseerd op de internationale website Wikileaks, welke wereldwijd bekend werd door de publicatie van Amerikaanse diplomatieke 'cables' in 2011. Mexicoleaks werkt met het beveiligingssysteem Tor, een netwerk van servers wat ervoor zorgt dat informatie anoniem aan de website kan doorgegeven worden.

Moorden en zelfcensuur
De website is zeker niet zonder reden opgericht. Het land is zeer gevaarlijk voor klokkenluiders die kritische informatie naar buiten brengen, maar ook voor journalisten. Het Committee to Protect Journalists vermeldt dat er sinds 1992 73 journalisten vermoord werden in Mexico. In 32 gevallen werd bevestigd dat dat gebeurde omwille van hun verslaggeving. In de overige 41 gevallen blijft het motief van de moord onbevestigd. In 90% van deze moorden gaan de daders geheel vrijuit.

Deze moorden worden voornamelijk uitgevoerd door de gevreesde drugskartels. Deze gaan zeer ver met hun bedreigingen, martelingen en moorden op critici. Mensen die zich op sociale media kritisch uitlaten over de kartels, kunnen als gevolg slachtoffer worden. Zo verging het enkele maanden geleden ook María del Rosario Fuentes Rubio, een jonge vrouw uit Tamaulipas, die via Twitter de kartels aan de kaak stelde. De daders kwamen achter haar echte identiteit, speurden haar op en postten foto’s van haar dode lichaam op haar eigen Twitter account. Het is dan ook niet onbegrijpelijk dat ook veel media zelfcensuur plegen.

Drugskartels en de staat
Zelfs het hackerscollectief Anonymous, dat bekend staat om zijn onverschrokken acties, besloot om de geplande operatie #OpCartel in 2011 af te blazen. Bij #OpCartel zou het hackerscollectief de identiteiten en adressen publiceren van mensen die met het drugskartel Los Zetas samenwerken, van taxichauffeurs tot corrupte politieagenten. Daarnaast zou er onthuld worden welke bedrijven in handen van het kartel zijn. Deze operatie was een wraakactie voor de ontvoering van een Anonymous-hacker door Los Zetas. Het dreigement van Los Zetas om andere jonge Mexicaanse hackers ook op hun dodenlijst te zetten als ze de namen van de Los Zetas-leden bekend maakten, was voor Anonymous echter genoeg reden om van haar actie af te zien.

De drugskartels zijn echter niet het enige grote probleem. De Mexicaanse staat zelf is ook een grote bedreiging. Er zijn veel gevallen bekend van intimidatie en bedreiging van kritische journalisten door de politie. Staatsfunctionarissen en politici hebben tevens vaak banden met drugskartels. Dat werd een half jaar geleden opnieuw duidelijk met de ontvoering van de 43 studenten van de Ayotzinapa. Er zijn sterke vermoedens dat de burgemeester van Iguala, zijn vrouw en het hoofd van de lokale politie banden hebben met het drugskartel Guerreros Unidos, aan wie de lokale politie de ontvoerde studenten zou hebben overgedragen.

De mediavrijheid in Mexico bestaat daarnaast voornamelijk uitsluitend voor de grote mediabedrijven. De twee bedrijven Televisa en TV-Azteca, die goede banden hebben met de politiek, hebben bijvoorbeeld 90% van de gratis en betaalde televisie in handen. Kleine alternatieve media en gemeenschapsradiostations worden veelal gedwarsboomd en krijgen geen frequenties toebedeeld.

Strijd voor transparantie
Mexicoleaks zorgde zeer snel voor een schandaal. Niet door een onthulling zelf, maar door het ontslag van een bekende journaliste die betrokken was bij Mexicoleaks. Carmen Aristegui, een bekende kritische onderzoeksjournaliste bij radiostation MVS Noticias, kwam op voor twee collega's die ontslagen werden omdat zij meewerkten aan Mexicoleaks. Volgens MVS zou dit het radiostation een slechte reputatie bezorgen.

Toen Carmen Aristegui zelf ook ontslagen werd, leidde dat tot veel ophef. Ze heeft de reputatie van een kritische onderzoeksjournalist, die corrupte praktijken aan het licht probeert te brengen. Zo kwam zij er recentelijk achter dat de echtgenote van president Enrique Peña Nieto een grote villa had gekocht van een overheidscontractant, wat mogelijk op belangenverstrengeling duidt.

Het is tevens niet de eerste keer dat Aristegui in opspraak komt. In 2011 werd zij ook bij MVS ontslagen, omdat zij stelde dat toenmalig president Felipe Calderón mogelijk drankproblemen had. Na veel protest werd zij weer opnieuw aangesteld. Critici denken dat het huidige ontslag dan ook niet losstaat van haar recente onthulling, maar dat het door wraak gemotiveerd is.

Wanneer we Mexicoleaks in de bredere context bekijken, dan is het duidelijk dat het niet slechts een platform is van klokkenluiders. Het is meer dan slechts een Mexicaanse afdeling van Wikileaks. Het bestaan van Mexicoleaks is een symptoom van vele problemen in Mexico. Dit betreft de concentratie van de media in een klein aantal handen, het geweld van de drugskartels tegen critici en de banden van corrupte politici met de kartels. Mexicoleaks moet men dan zien als een wapen in een bredere strijd tegen het corrupte Mexicaanse staatsapparaat en de drugskartels, een strijd voor transparantie en persvrijheid.


Reageer

  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Toegelaten HTML-tags: <a> <em> <i> <strong> <b> <cite> <blockquote> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd> <h2> <h3> <h4> <hr>
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.

Meer informatie over formaatmogelijkheden

By submitting this form, you accept the Mollom privacy policy.