Latijns-Amerika in Beweging

Migratie

vrijdag, 20 november 2015 1:48

Migratie en deportatie: moed indrinken met Atole

Dexter van der Hoef

In het noorden van Mexico bevinden zich een aantal casas del migrante, waarin migranten en gedeporteerden vanuit de Verenigde Staten tijdelijk hun heil kunnen vinden. Het brengt ze weer een beetje menselijkheid en vreugde; samen zittend aan een bord frijoles en een kannetje atole in een gemoedelijke ruimte waar de Virgen de Guadalupe over ze waakt. Een alternatieve koers in een tijd waarin de positie van Mexicaanse migranten buiten deze casas een stuk minder gunstig is.

 

‘Shining city on the hill’

Ondanks de verschillen met betrekking tot standpunt, ideologie en beleid omtrent (ongedocumenteerde) migratie, is er één ding dat niemand ontkent: het is een hot topic. De angst en maatregelen tegen migratie lijken een flinke groei door te maken. Migratie zou gevaarlijk zijn voor de identiteit van de natiestaat. Punt. Klaar. Geen discussie. Aldus een deel van de veelal rechtse politici en beleidsmakers en hun aanhang. Naar motieven wordt helaas weinig gekeken. En deze migratieproblematiek is overigens beslist niet beperkt tot één locatie. 

 

De positie van Mexicaanse migranten in de VS staat steeds meer onder druk. Tussen 2009 en 2013 deporteerden de VS jaarlijks ruim 400.000 hispanics naar het noorden van Mexico. Tussen 2001 en 2008 lag dit aantal op ruim 250.000 per jaar. Onder wie Mexicanen die al langere tijd in de VS woonden en werkten. Voor de oplettende lezers: tussen 2001 en 2008 was George W. Bush president van de VS en vanaf 2009 Barack Obama. Inderdaad, je leest het goed. Sommige gedeporteerden hadden net de eerste bouwsteen van hun sueño americano gelegd, anderen werden weggetrokken van hun in de VS geboren kinderen en moesten toch eens goed kijken hoe een peso er nu daadwerkelijk uit zag. Antropoloog Olivia Ruiz Marrujo wijst als reactie op de woorden van de bewierookte journalist Peter Schrag: ‘The United States is a nation of immigrants ... [but] it’s also been a nation of immigration restrictionists.’

 

Helpende hand

Wat doe je als je naar een land wordt gestuurd waar je niets hebt? Een nieuw bestaan opbouwen is vaak lastig. In het droge noorden van Mexico, de staten grenzend aan de VS, zijn de migranten en gedeporteerden daarom welkom in een casa del migrante, waarvan er – verspreid over het gehele grensgebied van Baja California tot aan Tamaulipas – zo’n vijftien zijn. Deze casas doen niet aan politieke spelletjes; de achtergrond van de personen die er hun heil zoeken doet er niet toe. Iedereen wordt gelijk behandeld. 

 

In een casa del migrante – meestal geleid door een Rooms-Katholieke priester – wordt de migrant ondersteund met onder andere onderdak, kleding, voedsel en drinken. Niet alleen Mexicanen met een sueño americano wordt tijdelijk onderdak verleend, maar ook migranten uit Centraal-Amerika met eenzelfde droom of recentelijk gedeporteerde lotgenoten. Het merendeel van deze gasten probeert (weer) de VS te bereiken via één van de meest gevaarlijke grensovergangen ter wereld. De Mexicaanse regering zelf houdt zich voornamelijk afzijdig, aldus Priester Pat Murphy van de Casa del Migrante de Tijuana. Murphy verwijt de Mexicaanse regering de ogen te doen sluiten, in plaats van bij te dragen aan een verbetering van de situatie.

 

Elke week staan er weer nieuwe migranten en gedeporteerden voor de deur van de casa del migrante van Murphy: zo’n 120 tot 130 per week. Buiten morele steun (en tien procent van de casas’ inkomsten) ontvangt hij niet veel van de Mexicaanse overheid. Maar dat de opvang van groot maatschappelijk belang is, is duidelijk. Murphy legt uit dat negentig procent van degenen die aankloppen bij de Casa del Migrante de Tijuana onlangs is gedeporteerd, maar dat ze binnen drie tot vier dagen al werk hebben, mede dankzij de inzet van Murphy.

 

De toekomst

In de casas del migrante wordt er letterlijk en figuurlijk gebouwd aan een beter leven. Murphy geeft aan dat er vaak meer werk voorhanden is dan mankracht. Van constructiewerkzaamheden tot werk in een call center. De casas del migrante assisteren onder meer door het aanbieden van re-integratieprogramma’s, zodat de gedeporteerden snel een baan kunnen vinden. De in New York geboren priester is niet de enige die van ‘su casa tu casa’ maakt. Andere casas bieden soortgelijke hulp aan, zoals de Desayunador Salesiano, waar advies op het gebied van werk wordt gegeven, naast gratis knipbeurten voor migranten en gedeporteerden; alles om ze zo snel mogelijk zelfvoorzienend te maken. Veel casas zijn ook aangesloten bij speciale netwerken in heel Mexico.

 

Uitdagingen en perspectieven

Medewerkers van de casas werken continu aan nieuwe methoden om de situatie van de gedeporteerden en migranten te verbeteren. Ze mengen zich in de discussie omtrent de status van Mexicanen in de VS, zijn actief op social media en organiseren allerlei activiteiten, met als voornaamste doel de beeldvorming omtrent migratie bij te stellen. Toch zijn er ook genoeg zorgen. Volgens veel mensen veranderen steden als Tijuana in hubs van gedeporteerden. Daarbij komt dat een deel van deze gedeporteerden vanwege criminele activiteiten uit de VS is gezet, waardoor er serieuze zorgen bestaan over criminaliteit, drugsgebruik en bendevorming in de grensstaten in het noorden van Mexico. De hulp die de casas ook aan deze mensen biedt, baart bij tegenstanders zorgen.

 

Ongedocumenteerde migratie stop je niet. In plaats van het proberen te stoppen, is  het beter om na te denken hoe je ermee omgaat. Een casa del migrante handelt uit naam van de mensheid. Die menselijkheid ontbreekt het in het huidige publieke debat echter nog wel eens aan – zowel rond de grens tussen Mexico en de VS als in Europa. Er is aan de ene kant wel degelijk kritiek op de casas del migrante, terwijl de casas aan de andere kant wel de spijker op zijn kop slaan: maak het leven menselijker voor de mensheid.

 

Reageer

  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Toegelaten HTML-tags: <a> <em> <i> <strong> <b> <cite> <blockquote> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd> <h2> <h3> <h4> <hr>
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.

Meer informatie over formaatmogelijkheden

By submitting this form, you accept the Mollom privacy policy.