Latijns-Amerika in Beweging

Cultuur

Valeria Luiselli (1983)
donderdag, 18 februari 2016 20:19

Over feiten en fictie, kunst en tanden

Door: Anna Ensing

Boekrecensie ‘De geschiedenis van mijn tanden’

Gustavo Sánchez Sánchez, alias Snelweg, is naar eigen zeggen de beste veilingmeester ter wereld. Hij verzamelt en veilt niet alleen voorwerpen, maar ook en vooral de verhalen daarachter. Die geven de voorwerpen betekenis en waarde. Hij noemt deze manier van veilen de ‘allegorische methode’. 

‘De geschiedenis van mijn tanden’, het derde boek van de Mexicaanse schrijfster Valeria Luiselli (1983), draait om verhalen. Verhalen waarbij het niet altijd duidelijk is, en ook niet altijd van belang, of ze waar zijn. Verhalen waarin beroemde schrijvers zoals Rubén Darío, Franz Kafka of Carlo Levi een bijrol hebben. Verhalen die vooral gaan, zoals de titel doet vermoeden, over tanden.  

Tanden, zo beargumenteert hoofdpersoon Snelweg, zelf geboren met vier premature tanden, zijn de ware spiegels van de ziel. Dankzij Snelweg’s voorspoedige carrière kan hij, tot zijn grote geluk, zijn eigen afzichtelijke gebit laten vervangen door het gebit van wijlen Marilyn Monroe. Dat markeert zijn succes. 

Puzzelstukjes

Valeria Luiselli heeft met ‘De geschiedenis van mijn tanden’ een experimentele roman geschreven. De roman combineert het fantasierijke verhaal over Snelweg en diens verhalen met historische feiten (in een hoofdstuk genaamd: ‘En dan nu de fictie, chronologisch’) en een serie foto’s die Snelwegs levensloop illustreren. De onderdelen zijn als puzzelstukjes die samen de roman vormen. 

Sommige stukjes lijken echter moeilijk in het geheel te passen. De lezer blijft met de vraag zitten of hij beter moet doordenken over de betekenis en boodschap van de verhalen, foto’s of andere teksten, of dat die er niet per se is. Het nawoord van de schrijfster over het tot stand komen van haar roman helpt om één en ander beter te plaatsen.     

Ondanks het onbevredigende gevoel niet alle onderdelen goed te begrijpen, boeit de roman wel voortdurend. Het verhaal over Snelweg maakt nieuwsgierig naar het vervolg en de stijl van Luiselli in ‘De geschiedenis van mijn tanden’ is vlot en komisch. De vaak absurde onderwerpen weerhouden er niet van om het boek in één ruk te willen uitlezen.  

De waarde van kunst  

Het achterliggende hoofdthema van de roman is dat van de waarde en betekenis van de hedendaagse kunst en literatuur. Hoe interpreteren mensen kunst en hoe verkrijgen kunstobjecten hun waarde? Die discussie komt terug in het verhaal over Snelweg, die als veilingmeester dankzij zijn verhaalkunst vergane gebitten en voorwerpen die hij op straat vindt, als uniek weet te verkopen.

Kunst is een thema dat Luiselli niet vreemd is. Twee jaar voor de uitgave van ‘De geschiedenis van mijn tanden’ werd Luiselli gevraagd te schrijven over de bruggen tussen kunst uit de Jumex Kunstcollectie en de Jumex-vruchtensapfabriek in de Mexicaanse buitenwijk Ecatepec. De kloof was enorm, concludeerde zij, en ze deed een poging de twee werelden bij elkaar te brengen. 

Geïnspireerd door de Cubaanse traditie van de ‘tabaksvoorlezer’, waarbij tabaksarbeiders elkaar een roman voorlazen, startte Luiselli samen met de arbeiders van de Jumex-fabriek een kunstzinnig project. Luiselli schreef voor de fabrieksarbeiders, welke onderling over haar teksten discusieerden en foto’s maakten. De opnames van de discussies die Luiselli vervolgens ontving, gebruikte zij weer om haar verhalen vorm te geven. Zij noemt haar laatste roman daarom ook wel een ‘collectieve roman’.  

Kunst voor iedereen 

'De geschiedenis van mijn tanden' is een roman over kunst en literatuur, die tot stand is gekomen dankzij een interessant kunstzinnig experiment, vergezeld van een politieke boodschap: kunst is voor iedereen. 

Misschien heeft Luiselli iets té veel onderwerpen, boodschappen en processen willen meenemen in één roman. Of misschien moet de lezer gewoon meer zijn best doen, zoals wel vaker met experimentele kunst. Hoe dan ook, ook zonder alle dieper liggende ideeën helemaal te kunnen doorgronden, is deze humorischtische en surrealistische roman zeker de moeite van het lezen waard. 

 

Valeria Luiselli

De geschiedenis van mijn tanden

Vertaling: P. Menard

UItgeverij Karaat

Lees ook de recensie van een eerder boek van Valeria Luiselli bij Noticias.

Reageer

  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Toegelaten HTML-tags: <a> <em> <i> <strong> <b> <cite> <blockquote> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd> <h2> <h3> <h4> <hr>
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.

Meer informatie over formaatmogelijkheden

By submitting this form, you accept the Mollom privacy policy.