Latijns-Amerika in Beweging

Mensenrechten

vrijdag, 27 mei 2016 9:16

Saving Mexico?

The Mexican Connection #2: Reaching Critical Mass: Handel, mensenrechten en internationale verantwoordelijkheid

De Mexicaanse president Enrique Peña Nieto zou eind deze maand op staatsbezoek komen naar Nederland, maar hij zei op het laatste moment af. Joost Reintjes van de Directie Westelijk Halfrond van het Ministerie van Buitenlandse Zaken is teleurgesteld dat het bezoek niet door gaat. Hoewel volgens hem zaken als mensenrechten en cultuur ook besproken zullen worden, mag niet uit het oog verloren worden dat Nederland en Mexico belangrijke handelspartners zijn.

Hoe is dat te verantwoorden als je weet dat in Mexico sinds het begin van de drugsoorlog in 2006 al 100.000 doden zijn gevallen en waar naar schatting 27.000 mensen verdwenen zijn? Kan je internationale handel bedrijven met een land waar de mensenrechten op zo’n grove schaal geschonden worden?

Deze en andere onderwerpen kwamen aan bod tijdens het programma van The Mexican Connection #2 dat plaatsvond in de Balie afgelopen weekend. Noticias was erbij, en sprak vooraf met Carrie Comer, permanent vertegenwoordiger voor de Internationale Mensenrechtenfederatie (FIDH) bij het Internationale Strafhof.

Internationale handel

Nederland is na de VS de grootste investeerder in Mexico met ruim 52 miljard euro aan investeringen sinds 1994. Ook exporteert het voor ongeveer 2,4 miljard euro naar het land waar corruptie tot in vrijwel alle uithoeken is doorgedrongen en het vertrouwen in politie, het leger en de staat in het algemeen tot een dieptepunt is gedaald.

Peña Nieto probeert krampachtig het beeld naar buiten te brengen dat hij ‘on top of things’ is en Mexico kan redden (zie het artikel in Time hierover en de reacties hierop in de Huffington Post). Hij focust op economische ontwikkeling en de voordelen voor buitenlandse investeerders, waarvan Nederland dus een heel belangrijke is.

De Nederlandse overheid zegt belang te hechten aan de situatie van de mensenrechten in Mexico, en deze niet los te zien van de handelsbetrekkingen. Maar civil society organisaties zetten daar hun vraagtekens bij. Waarom is Jorge Zorreguita persona non grata in ons land, maar wordt voor Peña Nieto de rode loper uitgelegd? Omdat, zo klinkt het, de economische belangen voorop staan.

Zijn internationale handel en mensenrechten elkaar bijtende thema’s? Waaraan zou een investering vanuit Nederland of de EU moeten voldoen om bij te dragen aan een verbetering van de mensenrechtensituatie van in dit geval Mexico? En hoe kan de internationale gemeenschap, inclusief investeerders, haar verantwoordelijkheid nemen in een context van geweld en straffeloosheid?

Misdaden tegen de menselijkheid

Wat betreft die laatste vraag is Carrie Comer duidelijk: “Er moet op internationaal niveau consensus komen over wat er precies gaande is in Mexico. We moeten de misdaden die in Mexico begaan worden zien voor wat ze zijn: misdaden tegen de menselijkheid.”

“De gedwongen verdwijningen, buitengerechtelijke executies, de martelingen en het seksueel geweld vinden op grote schaal plaats, zijn onderdeel van een geplande aanval op de burgerbevolking en worden zowel door overheidsfunctionarissen als criminele organisaties in samenzwering met de overheid gepleegd.”

“Daarmee voldoen ze aan de drempel voor misdaden tegen de menselijkheid en zijn het dus niet ‘slechts’ mensenrechtenschendingen, maar internationale misdaden. Dat maakt ook dat ze binnen de jurisdictie van het Internationaal Strafhof (ICC) vallen, en daar zetten we met FIDH op in: dat het Internationaal Strafhof de misdaden in Mexico als zodanig erkent, en een voorlopig onderzoek start.”

Een voorlopig onderzoek betekent druk op de Mexicaanse regering. Comer: “In Colombia loopt al 13 jaar zo’n onderzoek en het heeft er onder andere toe geleid dat er binnen het Openbaar Ministerie een eenheid is opgezet die naar de bredere context kijkt van een zaak, de enige manier om de uiteindelijke verantwoordelijken voor een verdwijning vast te stellen en corruptie bloot te leggen.

Het ICC start alleen een juridische zaak als de overheid van het land in kwestie niet adequaat optreedt tegen het geweld en de misdaden. Het voorlopige onderzoek houdt dus de ogen op Colombia gericht en dwingt tot maatregelen.”

Rol Nederland

Maar internationale druk via het ICC is niet genoeg. Volgens Dr. Edgardo Buscaglia, een internationaal expert op het gebied van georganiseerde misdaad en de daarmee gepaard gaande corruptie, moeten de Nederlandse overheid en het bedrijfsleven hun houding veranderen ten aanzien van Mexico.

Buscaglia: “De verdwijning van de 43 studenten uit Ayotzinapa was mogelijk door het klimaat van politieke corruptie dat heerst in Mexico. Die politieke corruptie moet nu eindelijk eens gezien worden als georganiseerde misdaad. Herhalingen van ‘Ayotzinapa’ kunnen we alleen voorkomen als het beleid verandert in Mexico, en daarvoor is internationale druk nodig mét sancties.”

Ook hier is Colombia een voorbeeld, waar een combinatie van internationale technische samenwerking én sancties hebben geleid tot verbeteringen. Maar, zo zegt Buscaglia, in Mexico is de winstmarge groter dan in Colombia, en duurt het dus langer voor er ingegrepen wordt. En dat is kwalijk, vindt hij.

“Nederland heeft economische belangen in Mexico en heeft daarmee ook een verantwoordelijkheid om op te treden. Nederland is deel van de zogenaamde International Financial Action Task Force (AFTF), een internationale organisatie die strijdt tegen witwassen en corruptie.”

“Maar uit onderzoek blijkt dat Nederlandse banken die actief zijn in Mexico meer dan de helft van de aanbevelingen van deze Task Force schenden. Drie procent van witgewassen geld in de wereld heeft Nederland als eindbestemming. En het komt onder andere uit Mexico. Het gaat om geld afkomstig uit mensenhandel, drugssmokkel, etcetera.”

En dit terwijl Nederland lid is van Internationale VN Verdrag tegen Transnationale Georganiseerde Misdaad. Dit maakt Buscaglia boos: “Jullie hebben verdomme de verantwoordelijkheid om actie te ondernemen tegen Mexico! Er zijn te veel officiële bezoeken, teveel carrots, te weinig sticks.”

All talk no action

Nederland lijkt in ieder geval voorlopig geen stappen te willen ondernemen in die richting. Reintjes benadrukt dat het bezoek van Peña Nieto is uitgesteld, niet afgelast. Hij hoopt hem in 2017 alsnog te mogen ontvangen.

Hij benadrukt nog maar eens dat er waarde gehecht wordt aan de mensenrechten in Mexico, ook in handelsovereenkomsten. Minister Ploumen heeft immers ook alle bedrijven verplicht te voldoen aan de maatschappelijk verantwoord ondernemen standaards vóór zij mee mochten naar Mexico. Maar op de vraag of Nederland sancties overweegt antwoordt Reintjes kort maar bondig: “Nee.”

Het debat "The Mexican Connection #2: Reaching Critical Mass"

Reageer

  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Toegelaten HTML-tags: <a> <em> <i> <strong> <b> <cite> <blockquote> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd> <h2> <h3> <h4> <hr>
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.

Meer informatie over formaatmogelijkheden

By submitting this form, you accept the Mollom privacy policy.