Latijns-Amerika in Beweging

Milieu

vrijdag, 27 november 2015 22:26

Westerse oliebedrijven in conflict met inheemse bevolking Amazone

Op 24 november organiseerde het Transnational Institute (TNI) een forum over de gevolgen van oliewinning in de Amazone voor de inheemse bevolking. Verschillende sprekers bespraken de cases van Pluspetrol in Peru en Chevron in Ecuador. Beide oliegiganten weigeren verantwoordelijkheid te nemen voor de schade die ze hebben aangericht aan mens en natuur.

Aurelio Chino, een inheemse leider uit een door oliewinning aangetast gebied in Peru, vertelde over de gevolgen in zijn leefomgeving. Volgens hem hebben kinderen op onverklaarbare wijze wonden op hun lichaam, zijn er veel bomen gekapt en is het drinkwater vervuild. Hij trekt de vergelijking met bij iemand op bezoek gaan, het huis slopen en weer weggaan.

Ook in Ecuador zijn de gevolgen van de oliewinning groot. Pablo Fajardo, een advocaat die de inheemse bevolking bijstaat, stelt dat Chevron geen respect heeft voor het oerwoud, de grond en het water heeft vervuild, diersoorten heeft uitgemoord en de inheemse bevolking in hun ziel heeft geraakt.

Nederlandse brievenbusfirma in Peru

In het gebied waar Chino woont begon het Peruaanse oliebedrijf Oxy in 1970 met boringen. In 2000 nam Pluspetrol de concessie voor het gebied over en tot afgelopen augustus was het er actief. Het bedrijf boort momenteel nog wel in andere regio’s in Peru. Pluspetrol is een van origine Argentijns bedrijf maar staat vanwege belastingvoordelen sinds 2000 als brievenbusfirma ingeschreven in Nederland. Het is het grootste oliebedrijf in Peru maar is ook actief in andere landen.

Tami Okamoto Mendoza staat de inheemse bevolking sinds een paar jaar bij in hun strijd tegen Pluspetrol. Volgens haar is er sprake van systematische mensenrechtenschennis en vervuiling van de natuur, met name door lekkages in de oliepijpleidingen. 90 procent van de inwoners van het gebied heeft een abnormale hoeveelheid metaal in hun bloed. Dit is bij de winning van olie in het drinkwater terecht gekomen.

Op initiatief van de bevolking is er contact tussen hen en Pluspetrol. De bevolking hoopt tot een regeling met het bedrijf te komen over compensatie en het schoonmaken van het vervuilde gebied. Er zijn verschillende afspraken gemaakt maar Pluspetrol is deze nooit nagekomen. Inmiddels heeft het bedrijf zelfs de Peruaanse staat aangeklaagd om onder het betalen van compensatie uit te komen.

Slepende strijd in Ecuador

50 jaar geleden begon Texaco met olieboringen in het noorden van Ecuador. Later nam Chevron deze activiteiten over. Al snel kwamen er claims over vervuiling. Het bedrijf heeft miljoenen liters water vervuild, grote delen van de Amazone gekapt en naar schatting hebben 2000 mensen kanker gekregen als gevolg van deze vervuiling.

In reactie op de vervuiling spande de inheemse bevolking van de aangetaste regio in 2003 een rechtszaak aan tegen Chevron. Aanvankelijk zou deze plaatsvinden in de Verenigde Staten, maar Chevron stond erop om de zaak te verplaatsen naar Ecuador. In 2011 kwam de uitspraak: Chevron moest 9,5 miljoen dollar schadevergoeding betalen aan de getroffen bevolking. In reactie hierop begon Chevron een propagandacampagne tegen het rechtssysteem in Ecuador, dat niet eerlijk zou zijn.

Humberto Javier Piaguaje Lucitante, een inheemse leider uit het door Chevron geraakte gebied, spreekt van een gebrek aan respect. Volgens hem is rijkdom niet uit te drukken in geld maar in biodiversiteit. Chevron heeft veel schade aangericht en moet dit repareren. Piaguaje Lucitante lijkt vooral op zoek naar erkenning van het probleem voor de inheemse bevolking.

Op zoek naar gerechtigheid

In het laatste gedeelte van het forum spraken de gasten over de verschillende mogelijkheden die de bevolking heeft om gerechtigheid te krijgen. Fajardo is van mening dat het belangrijkste probleem hierbij is dat er nog geen internationale bindende instantie bestaat om bedrijven voor het gerecht te dagen. Joseph Wilde-Ramsing, onderzoeker bij Stichting Onderzoek Multinationale Ondernemingen (SOMO) en coördinator bij OECD-Watch, stelt dat er hierdoor alleen imperfecte oplossingen zijn.

Een optie die hij aandraagt is een klacht indienen bij de OESO via de National Contact Points. Hiermee kun je nationale overheden vragen om een bedrijf dat op hun grondgebied is gevestigd ter verantwoording te roepen. In het geval van Pluspetrol zou dit dus om de Nederlandse overheid gaan. Het voordeel van deze methode is dat de procedure relatief snel is. Een groot nadeel is echter dat de uitkomst niet bindend is.

Willem van Genugten, hoogleraar internationaal recht aan de Universiteit Tilburg, noemt een andere optie. Volgens hem zou de getroffen bevolking zich kunnen richten op artikel 169 van de Internationale Arbeidsorganisatie van de Verenigde Naties. Dit artikel waarborgt de rechten van de inheemse bevolking en is door Nederland geratificeerd. Via deze weg is het mogelijk om een rechtszaak in Nederland te houden. Het grote nadeel hiervan is dat het waarschijnlijk lang duurt voordat er een uitkomst is. Ook stelt Van Genugten dat bedrijven in rechtszaken tegen de bevolking vaak in het voordeel zijn omdat ze meer financiële middelen en een langere adem hebben.

De keuze uit één van deze of een andere methode hangt ook af van het doel dat de bevolking met de zaak voor ogen heeft. Piaguaje Lucitante leek vooral op zoek te zijn naar erkenning en rechtvaardigheid terwijl Chino met name sprak over financiële compensatie.

De toekomst

Wat de uitkomst ook moge zijn, voorlopig lijken de bevolking en de oliebedrijven geen overeenstemming te bereiken. Beide inheemse leiders zeggen naar Nederland gekomen te zijn om hun zaak onder de aandacht te brengen. Ze willen dat de bedrijven de vervuiling die ze aan de Amazone hebben aangebracht opruimen.

Sprekers tijdens de bijeenkomst van TNI op 24 november

Reageer

  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Toegelaten HTML-tags: <a> <em> <i> <strong> <b> <cite> <blockquote> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd> <h2> <h3> <h4> <hr>
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.

Meer informatie over formaatmogelijkheden

By submitting this form, you accept the Mollom privacy policy.