Latijns-Amerika in Beweging

Economie

woensdag, 20 januari 2016 21:29

Zoektocht naar de levensgeschiedenis van een wijk in Lima

Anna Straatsma

In april was ze er voor het laatst: Peru, het specialisme van antropoloog en assistent-professor Annelou Ypeij. Ze is bezig met een ‘25 years after’ waarbij ze levensverhalen verzamelt om een goed beeld te krijgen van de processen van integratie, gender, etnische relaties en sociale mobiliteit. “Ik vrees dat ik de rest van mijn leven aan Peru vast zit”, realiseert ze zich. Maar erg vindt ze dit niet: “Als antropoloog wil je juist diep begrip krijgen van wat er gebeurt in de samenleving.”

“Ik trakteer”, zegt Ypeij vrolijk met twee koffie verkeerd in haar handen. Op een vrije dag als vandaag gaat ze graag naar haar favoriete koffietentje Lebkov & Sons in Leiden . Ypeij geeft les aan het Centrum voor Studie en Documentatie van Latijns-Amerika (CEDLA), onderdeel van de Universiteit van Amsterdam. Vanuit daar doet ze onderzoek en coördineert ze de master. Daarnaast is ze bezig met een documentaire over de Peruaanse rockband Uchpa, die muziek gebruikt als verzoening tussen daders en slachtoffers van geweld in de jaren 90.

Ontzettend druk is ze zeker: “We werken ons allemaal een slag in de rondte, maar dat kan omdat het alleen maar leuk is wat we doen.” Er zit namelijk een zekere emotie, gevoel en passie bij antropologie. “En jazeker, die passie zit ook bij Peru, ook al was dat aan het begin niet meteen de bedoeling.” Ze heeft vaak moeten switchen, tussen verschillende onderwerpen, Nederland en Peru; daar is ze wel klaar mee.

Año Nuevo

Ze vertelt hoe ze terecht kwam in Peru. In de jaren 90 woonde ze anderhalf jaar in Lima voor haar PHD-onderzoek naar de informele economie: waarom vrouwen minder verdienen dan mannen. Een ‘dubbeltjes- en kwartjeseconomie’, waarbij ze naar elk detail keek. “Ik ben niet van de grote lijnen, ik ben van de diepte.” En juist daarom wilde ze terug naar de stad.

Nu zit ze op haar plek en focust ze op etniciteit, gender, armoede en sociale mobiliteit in haar wijk Año Nuevo, vertelt ze trots. Dit is een wijk in Comas, een groot stadsdeel in het noorden van Lima. Ze komt er regelmatig, kent veel mensen en heeft er aardig wat vrienden. Eerder kon ze niet op één plek zitten omdat het in de jaren 90 te gevaarlijk was vanwege terroristen. “En dat wil je juist als antropoloog; die praat altijd over ‘mijn wijk, mijn dorp, mijn community’.”

In Año Nuevo doet ze longitudinaal onderzoek – onderzoek op achtereenvolgende tijdstippen –waarbij ze bestudeert ze wat er van de mensen geworden is. Hierbij focust ze op intergenerationele sociale mobiliteit: het vergelijken van sociale status bij verschillende generaties. “Peru is te arm om in één leven die sociale mobiliteit mee te maken, maar in drie kan het uitstekend: oma woont nog steeds in de bergen, maar de kleinkinderen in Brazilië en Spanje bijvoorbeeld.” Het verschil tussen drie generaties is dus gigantisch.

Levensgeschiedenis

Ypeij kiest altijd thema’s uit die zij erg interessant vindt en daarom is het heel exploratief. Maar dat maakt haar onderzoek niet minder relevant. De relevantie zit hem voornamelijk in wat ze ermee bereikt voor de inwoners van de wijk en het hele debat over de stad. “Ik zeg altijd dat ik de geschiedenis van hun wijk opschrijf. Op basis van oral histories laat ik mensen hun levensgeschiedenis vertellen en dus ook hoe de wijk is ontstaan, want ooit in hun leven zijn ze naar die wijk gegaan.”

Hierdoor krijgt de samenleving een goed beeld van wat er zich afspeelt in een wijk zoals Año Nuevo, wat zeker meehelpt aan kennisoverdracht. “Maar eigenlijk gaat mijn wijk veel te goed”, zegt ze lachend. “Al vind ik dat ook wel weer mooi aan de sociale mobiliteit: wat gaan mensen doen als ze meer geld hebben?”

Niet alleen maar crisis

Als het aan Ypeij ligt kijken we nog te veel naar globalisering in termen van problemen. “Op wetenschappelijk gebied wordt er nog steeds naar mega-steden gekeken, maar dan vaak in termen van crisis en geweld. Dat vind ik een heel mannelijk perspectief, waarmee je niet het hele leven pakt.”

Maar in elke geweldsituatie is het altijd nog een gemeenschap: het dagelijkse leven gaat gewoon door gaat. Kinderen worden geboren, opgevoed en gaan naar school. “Er is geweld, dat heb ik zelf meegemaakt, maar er bestaat veel meer.” Volgens haar heeft de holistische blik van een antropoloog daar meer oog voor. “En daarmee wil ik eigenlijk een beetje een tegengeluid bieden.”

Om haar onderzoeken in Peru haar levenswerk te noemen, vindt ze wat zwaar. Maar ze wil niet meer wisselen van land en zal zich daarom in de toekomst blijven bezighouden met Peru. Toch vindt ze het erg belangrijk om haar blik te blijven verbreden en zal ze zich om die reden meer gaan focussen op geweld.

Haar toekomstplan: onderzoek blijven doen en mooie artikelen schrijven. “Het longitudinale geeft echt dat diepere begrip. De startpositie en hoe het nu met ze gaat: dat is kennis waar we wat aan hebben.”

Reageer

  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Toegelaten HTML-tags: <a> <em> <i> <strong> <b> <cite> <blockquote> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd> <h2> <h3> <h4> <hr>
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.

Meer informatie over formaatmogelijkheden

By submitting this form, you accept the Mollom privacy policy.